Konijn: Huidaandoeningen

De huid is de eerste beschermlaag van het lichaam en staat continu bloot aan allerlei invloeden, zowel van buitenaf als van binnenuit. Daarnaast hebben onze huisdieren een vacht die door dezelfde factoren wordt beïnvloed. Een gezond dier heeft een gladde vacht die glanst en soepel aanvoelt.

Wanneer de beschermlaag wordt aangetast kunnen huidproblemen zich ontwikkelen. Deze zijn onderverdeeld in twee groepen: met jeuk of zonder jeuk. Daarnaast zijn er nog andere verschijnselen die kunnen wijzen op een huidprobleem. Vaak is de oorzaak makkelijk te vinden, maar soms duurt het langer voordat de oorzaak kan worden achterhaald. Dit kan erg frustrerend zijn voor het dier, de eigenaar en uw dierenarts.

Verschijnselen

  • Jeuk. Uw dier krabt en bijt continu, waarbij hij zichzelf kan verwonden.
  • Overmatig haarverlies. Uw dier verhaart meer; dit kan lokaal zijn maar ook over het gehele lichaam voorkomen. Uiteindelijk kunnen er kale plekken ontstaan.
  • Roodheid. De huid is rood; ook dit kan lokaal of over het gehele lichaam voorkomen.
  • Schilfers. In de vacht ziet u kleine huidschilfers. Als het heel heftig is wordt dit ook wel walking dandruff (wandelende rooswolk) genoemd.
  • Zweertjes en wondjes. Deze kan uw dier zelf toebrengen door krabben en bijten, maar zij kunnen ook het eerste verschijnsel zijn. De wondjes kunnen oppervlakkig zijn of diep. Soms zijn het meerdere kleine wondjes maar deze kunnen ook groter worden. Er kan vocht of pus uit komen. Vaak komen er korsten op, die zwart worden door bloed en stof.
  • Verdikking en verharding van de huid. Wanneer een huidprobleem langere tijd bestaat kan de huid gaan verdikken en verharden. Vaak gaat deze huid ook rimpelen. Het lijkt op een olifantenhuid.
  • Pigmentatie. De huid wordt donkerder. Vaak gaat dit samen met verdikking en verharding van de huid.

Vaak vallen de verschijnselen snel op, maar sommige dieren laten minder duidelijke verschijnselen zien. Als u één van de verschijnselen opmerkt of u twijfelt, maak dan gerust een afspraak ter controle.

Diagnose
Aan de hand van de verschijnselen en het lichamelijk onderzoek kan een vermoedelijke diagnose worden gesteld. Eventueel kan er aanvullend onderzoek worden gedaan:

  • Met een vlooienkam wordt gezocht naar vlooien of vlooienontlasting.
  • Met een pincet of met plakband worden haren afgenomen en onder de microscoop bekeken. Hiermee wordt gezocht naar luizen, mijten of schimmels.
  • De haren kunnen op kweek worden gezet; ook hiermee kan een schimmel worden aangetoond. Na ongeveer een week kan de kweek worden beoordeeld.
  • Een plakbandafdruk wordt onder de microscoop onderzocht op bepaalde gisten en/of schimmelsporen.
  • Een afkrabsel van de huid wordt onder de microscoop onderzocht op mijten. Er zijn meerdere afkrabsels nodig omdat sommige mijten moeilijk vindbaar zijn.
  • Onder een roesje of narcose kan een biopt worden afgenomen. Dit biopt wordt naar een laboratorium opgestuurd.

Een aantal van deze onderzoeken kan gelijk tijdens het eerste consult worden uitgevoerd. Sommige onderzoeken hebben echter meer tijd nodig en vragen om één of meer vervolgconsulten. Door de verschillende stappen goed te volgen kan vrijwel altijd een diagnose worden gesteld, maar dit vraagt wel om geduld van het dier, de eigenaar en de dierenarts. U kunt natuurlijk altijd met vragen of problemen terecht bij uw dierenarts.

Oorzaken
Huidaandoeningen zijn complex en kunnen meerdere oorzaken hebben. De meest voorkomende worden hieronder besproken. Voor meer informatie kunt u terecht bij uw dierenarts of paraveterinair.

Vezelgebrek
Als konijnen of knaagdieren elkaar of zichzelf kaal bijten zonder de huid te beschadigen (grazen) kan dit wijzen op een vezelgebrek. Indien u goede voeding geeft kunt u dit voorkomen. Goede voeding bestaat voor het grootste deel uit hooi. Daarnaast kunt u groenvoer en korrels geven. De beste korrels hebben allemaal hetzelfde uiterlijk en dezelfde samenstelling, zodat uw dier niet kan selecteren.

Uitwendige parasieten
Dit zijn vlooien, luizen, teken of mijten. Ze kunnen verschillende ziektes overbrengen, maar ook op zichzelf een probleem vormen. De behandeling verschilt per patiënt en per parasiet. Daarnaast moet de omgeving worden behandeld: voorwerpen en het verblijf zelf moeten grondig worden gereinigd.

Bacteriën
In sommige gevallen is een bacterie de oorzaak van de problemen. In dat geval wordt een antibioticumkuur gestart, eventueel in combinatie met een medicinale shampoo. Echter, vaak kan een bacterie pas problemen veroorzaken als de huid door een ander probleem al is beschadigd. De primaire oorzaak moet dan uiteraard ook worden behandeld.

Schimmels
Op de huid zijn altijd schimmels aanwezig, maar bepaalde typen kunnen huidproblemen veroorzaken. Ook mensen kunnen gevoelig zijn voor deze schimmels! Niet elk dier krijgt verschijnselen; sommige dieren (dragers) hebben geen verschijnselen maar kunnen de schimmel wel overdragen op andere dieren en mensen. Zeker wanneer dieren in een groep worden gehouden kan het voor grote problemen zorgen.

De behandeling verschilt per patiënt. Daarnaast moet de omgeving worden behandeld: gooi kleedjes, speeltjes en andere voorwerpen die u kunt missen weg. Onmisbare voorwerpen en het verblijf zelf moeten grondig worden gereinigd.

Hormonale aandoeningen
Verschillende hormonen hebben invloed op de huid. Wanneer deze hormonen teveel of te weinig worden aangemaakt kan dit voor huidproblemen zorgen. Voorbeelden zijn goedaardige cystes van de eierstokken of de ziekte van Cushing.

Auto-immuunaandoeningen
Dit type huidproblemen wordt veroorzaakt doordat het eigen afweersysteem de huid aanvalt of beschadigt. Soms maakt het lichaam afweerstoffen (antilichamen) tegen een onderdeel van de huid aan. In andere gevallen lopen afweercomplexen vast in de huid en veroorzaken een ontsteking. Deze komen gelukkig zelden voor. De behandeling verschilt per patiënt.

Tumoren
Er bestaan verschillende goed- en kwaadaardige tumoren die de huid kunnen aantasten. Soms kan een tumor operatief worden verwijderd, waarna deze voor verder onderzoek kan worden opgestuurd naar een laboratorium. Andere tumoren kunnen met bestraling of chemotherapie worden behandeld. Hiervoor kunt u worden verwezen naar een specialist.

Allergie
Een atopie is een type allergie waarbij uw dier reageert op schadelijke stoffen (allergenen) van buitenaf. Een dier kan ook allergisch worden voor bepaalde stoffen in de voeding.

Als laatste…
Voor elke aandoening geldt: hoe eerder de juiste behandeling kan worden gestart hoe beter. Het is niet altijd makkelijk om de juiste diagnose te stellen. U kunt helpen door op te schrijven wanneer u welke verschijnselen zag en waar deze begonnen. Licht uw omgeving in wat er speelt zodat iedereen kan helpen en rekening houdt met uw dier. Overleg ook regelmatig met uw dierenarts over het effect van de behandeling. Zo zorgen we er samen voor dat uw dier weer een gezonde huid en vacht krijgt!