Huidaandoeningen

De huid is de eerste beschermlaag van het lichaam en staat continu bloot aan allerlei invloeden, zowel van buitenaf als van binnenuit. Daarnaast hebben onze huisdieren een vacht die door dezelfde factoren wordt beïnvloed. Een gezond dier heeft een gladde vacht die glanst en soepel aanvoelt.

Anatomie van de huid:
1 - haar
2 - huidspiertje ('kippenvelspier')
3 - zweetklier
4 - opperhuid
5 - huid
6 - onderhuid
7 - talgklier

Wanneer de beschermlaag wordt aangetast kunnen huidproblemen zich ontwikkelen. Deze zijn onderverdeeld in twee groepen: met jeuk of zonder jeuk. Daarnaast zijn er nog andere verschijnselen die kunnen wijzen op een huidprobleem. Vaak is de oorzaak makkelijk te vinden, maar soms duurt het langer voordat de oorzaak kan worden achterhaald. Dit kan erg frustrerend zijn voor het dier, de eigenaar en uw dierenarts.

Verschijnselen

  • Jeuk. Uw dier krabt en bijt continu, waarbij hij zichzelf kan verwonden.
  • Overmatig haarverlies. Uw dier verhaart meer; dit kan lokaal zijn maar ook over het gehele lichaam voorkomen. Uiteindelijk kunnen er kale plekken ontstaan.
  • Roodheid. De huid is rood; ook dit kan lokaal of over het gehele lichaam voorkomen.
  • Schilfers. In de vacht ziet u kleine huidschilfers. Als het heel heftig is wordt dit ook wel walking dandruff (wandelende rooswolk) genoemd.
  • Zweertjes en wondjes. Deze kan uw dier zelf toebrengen door krabben en bijten, maar zij kunnen ook het eerste verschijnsel zijn. De wondjes kunnen oppervlakkig zijn of diep. Soms zijn het meerdere kleine wondjes maar deze kunnen ook groter worden. Er kan vocht of pus uit komen. Vaak komen er korsten op, die zwart worden door bloed en stof.
  • Verdikking en verharding van de huid. Wanneer een huidprobleem langere tijd bestaat kan de huid gaan verdikken en verharden. Vaak gaat deze huid ook rimpelen. Het lijkt op een olifantenhuid.
  • Pigmentatie. De huid wordt donkerder. Vaak gaat dit samen met verdikking en verharding van de huid.

Vaak vallen de verschijnselen snel op, maar sommige dieren laten minder duidelijke verschijnselen zien. Als u één van de verschijnselen opmerkt of u twijfelt, maak dan gerust een afspraak ter controle.

Diagnose
Aan de hand van de verschijnselen en het lichamelijk onderzoek kan een vermoedelijke diagnose worden gesteld. Eventueel kan er aanvullend onderzoek worden gedaan:

  • Met een vlooienkam wordt gezocht naar vlooien of vlooienontlasting.
  • Met een pincet of met plakband worden haren afgenomen en onder de microscoop bekeken. Hiermee wordt gezocht naar luizen, mijten of schimmels.
  • De haren kunnen op kweek worden gezet; ook hiermee kan een schimmel worden aangetoond. Na ongeveer een week kan de kweek worden beoordeeld.
  • Een plakbandafdruk wordt onder de microscoop onderzocht op bepaalde gisten en/of schimmelsporen.
  • Een afkrabsel van de huid wordt onder de microscoop onderzocht op mijten. Er zijn meerdere afkrabsels nodig omdat sommige mijten moeilijk vindbaar zijn.
  • Bloedonderzoek kan informatie geven over bepaalde allergieën (atopie). Hiervoor wordt bloed afgenomen en naar een laboratorium opgestuurd.
  • Door middel van een speciaal dieet kan een voedselallergie worden onderzocht. Dit dieet moet zeer strikt en 6 tot 8 weken worden gevolgd om het effect te beoordelen.
  • Onder een roesje of narcose kan een biopt worden afgenomen. Dit biopt wordt naar een laboratorium opgestuurd.
Positieve schimmelkweek met groei (witte draden) en verkleuring (rode ondergrond)

Een aantal van deze onderzoeken kan gelijk tijdens het eerste consult worden uitgevoerd. Sommige onderzoeken hebben echter meer tijd nodig en vragen om één of meer vervolgconsulten. Door de verschillende stappen goed te volgen kan vrijwel altijd een diagnose worden gesteld, maar dit vraagt wel om geduld van het dier, de eigenaar en de dierenarts. U kunt natuurlijk altijd met vragen of problemen terecht bij uw dierenarts.

Oorzaken
Huidaandoeningen zijn complex en kunnen meerdere oorzaken hebben. De meest voorkomende worden hieronder besproken. Voor meer informatie kunt u terecht bij uw dierenarts of paraveterinair.

Uitwendige parasieten
Dit zijn vlooien, luizen, teken of mijten. Ze kunnen verschillende ziektes overbrengen, maar ook op zichzelf een probleem vormen. Hier vindt u meer informatie over de parasieten.

Bacteriën
In sommige gevallen is een bacterie de oorzaak van de problemen. In dat geval wordt een antibioticumkuur gestart, eventueel in combinatie met een medicinale shampoo. Echter, vaak kan een bacterie pas problemen veroorzaken als de huid door een ander probleem al is beschadigd. De primaire oorzaak moet dan uiteraard ook worden behandeld.

Schimmels
Op de huid zijn altijd schimmels aanwezig, maar bepaalde typen kunnen huidproblemen veroorzaken. Ook mensen kunnen gevoelig zijn voor deze schimmels! Niet elk dier krijgt verschijnselen; sommige dieren (dragers) hebben geen verschijnselen maar kunnen de schimmel wel overdragen op andere dieren en mensen. Zeker wanneer dieren in een groep worden gehouden kan het voor grote problemen zorgen.

Schimmelsporen onder de microscoop tussen hondenharen

De behandeling verschilt per patiënt en kan bestaan uit tabletten en/of een medicinale shampoo. Daarnaast moet de omgeving worden behandeld: gooi kleedjes, speeltjes en andere voorwerpen die u kunt missen weg. Onmisbare voorwerpen en het verblijf zelf moeten grondig worden gereinigd. In overleg wordt het beste behandelplan opgesteld.

Atopie
Dit is een type allergie waarbij uw dier reageert op schadelijke stoffen (allergenen) van buitenaf. 30% van de huidproblemen wordt hierdoor veroorzaakt. Door middel van bloedonderzoek kan worden vastgesteld welk allergeen de problemen veroorzaakt. Vervolgens zijn er diverse opties mogelijk:

  • Vermijden van de allergenen. Bij een vlooienallergie is goede vlooienpreventie extra belangrijk. Sommige planten kunnen worden vermeden. Over het algemeen is dit echter heel moeilijk.
  • Hyposensibilisatie. Er wordt voor uw dier een medicijn ontwikkeld waarmee wordt geprobeerd uw dier ongevoelig te maken voor het allergeen. Dit heeft in 85% van de gevallen succes.
  • Medicatie. Deze onderdrukken de allergische reactie. Het meest bekend is Prednison ®; dit heeft een uitstekende werking maar helaas veel bijwerkingen. Daarnaast bestaat Atopica ®; het heeft ook een uitstekende werking maar veel minder bijwerkingen.
Plaatsen waar atopie zich uit (bruin gekleurd)

Voedselallergie
Een dier kan ook allergisch worden voor bepaalde stoffen in de voeding, vaak is dit een dierlijk eiwit. 15% van de huidproblemen wordt door een voedselallergie veroorzaakt. Om uit te zoeken voor welk eiwit uw dier allergisch is moet een dieet worden ingezet. Belangrijk is dat dit dieet strikt wordt gevolgd: uw dier mag 6 tot 8 weken lang absoluut geen andere voeding of snack krijgen dan dit dieet!

U kunt zelf een dieet samenstellen met een eiwitbron die uw dier nog nooit heeft gehad. De meeste voeding bestaat echter uit verschillende eiwitbronnen en het is dus vaak niet te achterhalen welke u kunt gebruiken. Daarnaast is alleen spiervlees niet voldoende voor uw dier, omdat het niet alle vitamines, mineralen en andere voedingsstoffen bevat. Daarom is er dieetvoeding ontwikkeld waarbij de eiwitten in kleine stukjes zijn geknipt zodat deze niet door het lichaam worden herkent als eiwit. Dit heet een hypoallergeen dieet. Als u uw dier wilt verwennen met een snack zijn er aan de balie ook speciale hypoallergene snacks verkrijgbaar.

Wanneer een voedselallergie is vastgesteld kan uw dier op het speciale dieet blijven staan. Een andere optie is om uw dier te gaan provoceren: naast het dieet geeft u een stukje vlees en vervolgens wordt gedurende een week het effect ervan beoordeeld. Zo kan gezocht worden naar de eiwitbron waarvoor uw dier allergisch is, waarna deze kan worden vermeden.

Hormonale aandoeningen
Verschillende hormonen hebben invloed op de huid. Wanneer deze hormonen teveel of te weinig worden aangemaakt kan dit voor huidproblemen zorgen. Voorbeelden zijn de ziekte van Cushing of bepaalde testikeltumoren.

Auto-immuunaandoeningen
Dit type huidproblemen wordt veroorzaakt doordat het eigen afweersysteem de huid aanvalt of beschadigt. Soms maakt het lichaam afweerstoffen (antilichamen) tegen een onderdeel van de huid aan. In andere gevallen lopen afweercomplexen vast in de huid en veroorzaken een ontsteking. Deze komen gelukkig zelden voor. De behandeling verschilt per patiënt.

Tumoren
Er bestaan verschillende goed- en kwaadaardige tumoren die de huid kunnen aantasten. Soms kan een tumor operatief worden verwijderd, waarna deze voor verder onderzoek kan worden opgestuurd naar een laboratorium. Andere tumoren kunnen met bestraling of chemotherapie worden behandeld. Hiervoor kunt u worden verwezen naar een specialist.

Als laatste…
Voor elke aandoening geldt: hoe eerder de juiste behandeling kan worden gestart hoe beter. Het is niet altijd makkelijk om de juiste diagnose te stellen. U kunt helpen door op te schrijven wanneer u welke verschijnselen zag en waar deze begonnen. Dieetvoeding, medicinale shampoos en supplementen kunnen de problemen verlichten. Licht uw omgeving in wat er speelt zodat iedereen kan helpen en rekening houdt met uw dier. Overleg ook regelmatig met uw dierenarts over het effect van de behandeling. Zo zorgen we er samen voor dat uw dier weer een gezonde huid en vacht krijgt!