Gebitsverzorging

Honden en katten hebben snijtanden, hoektanden en kiezen. Deze elementen bestaan uit een kroon, een hals en één of meerdere wortels; alleen de kroon is zichtbaar. Elk element bestaat uit tandbeen met daarin het wortelkanaal. In het wortelkanaal lopen de zenuwen en bloedvaten. Ter hoogte van de kroon wordt het tandbeen omgeven door glazuur. Het gebit is een schaargebit: de tanden en kiezen van de bovenkaak vallen bij het sluiten van de bek net over die van de onderkaak heen.

Net als mensen hebben honden en katten een melkgebit. Het wisselen begint op ongeveer 3 maanden leeftijd en verloopt van voor naar achteren. Het blijvende gebit is vanaf 6 maanden volledig aanwezig. Het is belangrijk om op deze leeftijd te beginnen met gebitsverzorging, omdat het gebit nog een heel leven mee moet gaan.

Al vroeg vormt zich op het gebit tandplaque. Deze aanslag heeft een geelwitte kleur en bestaat uit voedselresten, speeksel en bacteriën. De plaque houdt mineralen uit het speeksel vast en wordt zo langzaam omgevormd tot tandsteen. Tandsteen is grijsbruin, hard en niet weg te poetsen. De veranderingen vallen vaak als eerste op aan de buitenzijde van de achterste kiezen en de hoektanden van de bovenkaak. In de onderkaak valt het meer op aan de binnenzijde van de snijtanden.

Het tandplaque zit vol bacteriën die een onaangename geur geven. Daarnaast kunnen ze het tandvlees infecteren en daar ontstekingen veroorzaken. Het tandvlees wordt rood en zwelt, waardoor het los komt te liggen van het element. Hierin hoopt vervolgens voedsel, haren en ontstekingsmateriaal op, waardoor de ontsteking verergert. Uiteindelijk raakt het element los en het dier kan het element verliezen. De meeste dieren laten hiervan weinig tot niets merken, maar dit is wel een erg pijnlijk proces!

Een ander risico is dat de bacteriën in de bloedbaan terecht komen. Deze kunnen zo door het lichaam verspreiden en vastlopen op de hartkleppen, in de nieren of in de lever. Hier veroorzaken zij schade en kunnen zo de gezondheid van uw dier aantasten.

Verschijnselen

  • Slechte adem. Uw dier stinkt uit de bek; vaak wordt gedacht dat dit hoort bij een dier. Dat is dus niet het geval! Het wordt veroorzaakt door de bacteriën in het tandsteen en door ontsteking van het tandvlees.
  • Minder eetlust. Ontsteking van het tandvlees en loszittende tanden veroorzaken pijn. Met name harde brokken worden daardoor met minder smaak gegeten. Soms wilt uw dier zelfs helemaal niet meer eten.
  • Aanslag op de tanden. De tanden hebben een geelwitte, doffe laag; dit is tandplaque. Dit kan verergeren tot een grijsbruine, harde aanslag; dit is tandsteen.
  • Rood en gezwollen tandvlees. Door ontsteking wordt het tandvlees rood en zwelt op. Dit is pijnlijk. De ontsteking wordt veroorzaakt door bacteriën; deze kunnen in de bloedbaan terecht komen en vervolgens hart-, lever- en nierproblemen veroorzaken.
  • Krabben aan de bek. Door pijn aan het gebit kan uw dier met de poten langs de bek wrijven of krabben aan de bek.
  • Kwijlen. Door de ontsteking gaat uw dier meer kwijlen. Dit kwijl kan ook erg stinken.

Vaak vallen de verschijnselen snel op, maar sommige dieren laten minder duidelijke verschijnselen zien. Als u één van de verschijnselen opmerkt of u twijfelt, maak dan gerust een afspraak ter controle.

Voorkomen is beter dan genezen…
Het beste is om op jonge leeftijd te beginnen met gebitsverzorging. Uw dier kan dan al vroeg aan de verzorging wennen. Daarnaast ontstaat tandplaque al op jonge leeftijd en leidt dit snel tot heftige problemen. Als u de vorming van tandplaque tegengaat voorkomt u deze problemen. Er zijn verschillende manieren om het gebit te verzorgen.

Tanden poetsen
Dit is de beste manier om het gebit van uw dier schoon te houden. U kunt hier het beste een dagelijkse routine van maken, net als bij uzelf. Besteed met name aandacht aan de buitenkant van de achterste kiezen en de hoektanden en de binnenkant van de snijtanden.

Er bestaan speciale honden- en kattentandenborstels die zijn aangepast aan de vorm van de elementen en de stand van de kaak. Houdt u bij het poetsen een vinger op de kop van de borstel. Er bestaan ook vingertandenborstels die u als een vingerhoed op uw vinger plaatst. Daarnaast heeft u een speciale dierentandpasta nodig. Tandpasta voor mensen wordt doorgeslikt en de fluoride die het bevat is zeer schadelijk voor uw dier. Daarnaast vind uw dier het niet lekker, wat het poetsen lastiger maakt. Een dierentandpasta bevat geen fluoride en heeft een lekkere smaak wat het poetsen vergemakkelijkt.

Enkele tips om het tandenpoetsen makkelijker en leuker te maken:

  1. Begin op jonge leeftijd: uw dier leert heel veel en tandenpoetsen kan daar dus ook bij passen.
  2. Gebruik een speciale tandenborstel en tandpasta voor uw dier.
  3. Zoek een plek uit waar uw dier zich prettig voelt en waar het rustig is.
  4. Bouw het poetsen langzaam op:
    1. Eerst tilt u de lip op en kijkt u naar de elementen. Vergeet hierbij de achterste kiezen niet.
    2. Wrijf met uw vinger over de elementen, van voor naar achteren.
    3. Smeer met uw vinger wat tandpasta op de lip; zo went uw dier aan de smaak.
    4. Poets eerst de tanden met de borstel en de pasta.
    5. Poets daarna de kiezen met de borstel en de pasta.
    6. Poets als laatste de binnenkant van de snijtanden met de borstel en de pasta.
  5. Beloon uw dier na elke stap.

Wanneer u deze stappen met ongeveer een week uitbreidt kan uw dier er rustig aan wennen en zal het een goede routine worden. Ook bij katten is dit aan te leren, maar helaas niet bij elke kat. Als uw kat het niet toelaat kunt u eventueel dagelijks de wangen masseren. Hiermee worden ook voedselresten en tandplaque verwijderd.

Een alternatief voor tanden poetsen is Dentisept ® tandpasta. Dit is een kleverige tandpasta waarmee u niet hoeft te poetsen. Met een speciale applicator brengt u deze aan in de bek van uw hond of kat. Vervolgens zal uw dier de pasta met de tong door de bek verspreiden. Als het niet lukt om de pasta in de bek te geven kan deze ook op de huid worden aangebracht. Wanneer uw hond of kat de pasta op likt zal deze alsnog in de bek zijn werking kunnen doen.

Droogvoer
Harde brokken zorgen ervoor dat de tanden en kiezen van uw dier schoon worden geschuurd. Het beste is om voor grote brokken te kiezen, zodat uw dier wel moet kauwen. Hill's prescription diet t/d is een dieetvoeding speciaal ontwikkeld voor de hond en kat en bestaat uit een extra grove brok. Door zijn speciale vezelstructuur valt de brok niet in één keer uiteen als erin gebeten wordt waardoor het gebit tijdens het kauwen wordt gereinigd. Hierdoor wordt de vorming van tandplaque, tandsteen en een slechte adem voorkomen. Hill’s Prescription Diet t/d kan ook preventief worden ingezet.

Mondwater
Speciaal voor huisdieren is een mondwater ontwikkeld (Vet Aquadent ®). Dit is een smakelijke oplossing die het ontstaan van tandplaque en tandsteen tegengaat. Het bevat chloorhexidine en xylitol; deze stoffen remmen de bacteriegroei in de bek. Daarnaast geeft het een frisse adem. U voegt de oplossing toe aan het drinkwater van uw dier, zodat elke keer dat uw dier drinkt het gebit wordt verzorgt. Op 500 ml drinkwater voegt u 5 ml Vet Aquadent ® toe; ververs het drinkwater dagelijks.

Voedingssupplement
Een andere manier om het ontstaan van tandplaque te voorkomen is het geven van een voedingssupplement (Bucco-Fresh ®). Dit is een natuurlijk product op basis van algen (Ascophylleum nodosum) dat u aan de voeding toevoegt. Dit product werkt het beste op natvoer, omdat het bij droogvoer tussen de brokken valt. Het voorkomt de vorming van tandplaque en verzacht bestaand tandsteen. Hierdoor is het tandsteen gemakkelijker te verwijderen. Na 3 tot 6 weken kunt u verbetering verwachten. Sinds kort is dit ook als snack (Dental Croq ®) verkrijgbaar, zodat u uw dier met een gezonde en gebitsverzorgende snack kunt belonen.