Kat: Dracht

De meeste katten hebben weinig begeleiding nodig bij de dracht. Vaak gaat de dekking vanzelf (of zelfs per ongeluk!) en verloopt de dracht zonder problemen. Ook de bevalling (partus) verloopt vaak zonder problemen. Raskatten lopen meer risico op complicaties tijdens de partus.

De cyclus
Bij de poes bestaan 5 verschillende fasen: anoestrus, pro-oestrus, oestrus, dioestrus en postoestrus. De anoestrus is de fase waarin de poes niet onder invloed van hormonen lijkt te zijn. De krolsheid bestaat uit de overige vier fases:

  • Pro-oestrus: deze fase wordt meestal niet opgemerkt bij de poes. Ze geeft in deze fase meer kopjes, maar is nog niet bereid om te paren. Deze fase duurt gemiddeld 1 dag.
  • Oestrus: de poes is wel bereid om te paren. Ze neemt een uitdagende houding aan (laag op de voorpoten met de achterhand omhoog) en ze kromt en draait haar rug. Ze is luidruchtig, onrustig en erg aanhankelijk naar de eigenaar. Deze fase duurt 2 tot 19 dagen.
  • Dioestrus (drachtfase): deze vindt na elke krolsheid plaats waarbij een ovulatie heeft plaatsgevonden, ook als de poes niet drachtig is. Dit is ook de fase waarin schijndracht kan optreden. Deze fase duurt gemiddeld 60 dagen als de poes drachtig is en gemiddeld 40 dagen als de poes niet drachtig is.
  • Postoestrus: dit is de fase die volgt op een krolsheid waarbij geen ovulatie heeft plaatsgevonden. Vanuit deze fase kan de poes direct weer in pro-oestrus en oestrus komen. Deze fase duurt 8 tot 10 dagen.

De poes ovuleert pas na een dekking, wat ervoor zorgt dat de verschillende fasen in verschillende volgorde kunnen verlopen. Vanuit oestrus kan zij naar dioestrus of naar postoestrus gaan en weer terug. Hierdoor kunnen de krolsheden elkaar dus snel opvolgen, zeker als er geen ovulatie heeft plaatsgevonden.

De dekking
Om te controleren of uw poes gezond is kunt u haar laten onderzoeken door uw dierenarts. Er wordt gelet op anatomische afwijkingen en op haar conditie. Bij sommige rassen is een (bloed)onderzoek op genetische afwijkingen vereist. Zo controleren we niet alleen of uw eigen dier gezond is maar houden we ook het ras gezond. De eerste krolsheid kunt u het beste afwachten zonder dekking. Zo kunt u extra controleren of uw poes gezond is en kan zij nog verder uitgroeien.

Wanneer de kater is uitgekozen en de poes krols is kunt u ze bij elkaar laten en hun reactie afwachten. De eerste 3 dagen van de krolsheid is de optimale periode om te dekken. Er kunnen het beste meerdere dekkingen plaatsvinden. In de natuur laat een poes zich door meerdere katers dekken; binnen één nest kunnen de kittens daardoor verschillende vaders hebben.

De dekking verloopt vaak snel en heftig. Na de dekking schreeuwt de poes naar de kater en kan ook uithalen. De poes rolt vaak enkele minuten over de grond en likt aan haar vulva. Ze weigert daarna gemiddeld 5 uur om zich te laten dekken.

De dracht
Gemiddeld duurt de dracht 64 dagen, maar er zijn grote verschillen in drachtlengte mogelijk. De exacte duur verschilt per poes en is afhankelijk van het ras, de nestgrootte en de leeftijd. Hoe groter het nest des te korter de draagtijd, hoe kleiner het nest des te langer de draagtijd. Tijdens de dracht kan een poes krols gedrag vertonen. Vanaf dag 20 zijn de vruchtblazen in de buik te voelen of met een echo in beeld te brengen. Met een echo kan een dracht het beste worden bevestigd. Vanaf dag 40 zijn de kittens zichtbaar op een röntgenfoto. Op de röntgenfoto kan worden geteld hoe groot het nest zal zijn.

Het aantal schedeltjes met ruggengraat is te tellen op een rontgenfoto.

U kunt een werpkist neerzetten vanaf het begin van de dracht. Zo kan uw poes alvast wennen en zal ze zich op haar gemak voelen. Een werpkist is een kist waar de poes makkelijk uit kan stappen, maar waar de kittens niet zelf uit kunnen komen. Sommige poezen vinden een overdekte werpkist prettig. Op de bodem kunt u een deken of handdoeken leggen. De kist moet op een rustige en tochtvrije plek staan.

Tijdens de dracht heeft uw poes veel energie nodig. Vanaf week 4 kunt u meer voer gaan geven: bouw dit langzaam op tot 200% van haar normale behoefte aan het einde van de dracht. Na de bevalling heeft zij nog meer energie nodig: soms tot 300% van haar normale behoefte. U kunt dit het beste over meerdere porties verdelen.

De partus
De partus bestaat uit drie verschillende fasen: voorbereiding, ontsluiting en uitdrijving. Zorg voor een rustige omgeving; wanneer de poes wordt gestoord kan zij de partus pauzeren.

  • Voorbereiding. Ze wordt onrustig en kan graafbewegingen maken. Dit gedrag wordt afgewisseld met normaal gedrag. Ze zal zich vaak likken, met name rond de vulva. Veel poezen gaan spinnen, sommigen gaan mauwen en lijken te roepen om hun eigenaar.
  • Ontsluiting. De poes heeft weeën. Deze beginnen 12 tot 24 uur voordat de kittens geboren worden. De weeën zorgen ervoor dat de baarmoedermond wordt opgerekt.
  • Uitdrijving. De poes gaat met de weeën meepersen. Doordat een kitten in de bekkenholte is ingedaald wordt deze reflex opgewekt. Ze kan liggend, staand of gehurkt persen. De geboorte van het eerste kitten duurt het langst: tussen het begin van de uitdrijving en de geboorte kan 4 uur zitten. Wanneer de vruchtblaas zichtbaar wordt moet het kitten binnen 30 minuten worden geboren. Tussen de kittens zit gemiddeld 2 uur, de duur van de gehele partus is gemiddeld 16 uur. In sommige gevallen kan de partus zelfs verspreid zijn over 2 tot 3 dagen!

Na de geboorte van elk kitten zal de poes de vliezen stukbijten, de navelstreng doorbijten en het kitten gaan likken. Hierdoor wordt het kitten droog, komt de ademhaling op gang en wordt de band tussen moeder en kitten verzekerd. Help niet bij de geboorte zelf; u kunt het kitten gemakkelijk beschadigen.

Als de poes de kittens niet uit de vliezen bevrijdt moet u dit doen. Wrijf de kittens schoon en droog met een handdoek. Zorg ervoor dat de bek en de neus vrij zijn zodat het kitten kan gaan ademen. Als de poes de navelstreng niet doorbijt moet deze na 10 minuten enkele centimeters van de buik worden afgebonden met een schone draad. Flosdraad kan hiervoor goed worden gebruikt. Daarna kan de navelstreng afgeknipt worden, het einde kunt u eventueel in jodium dopen. Leg het kitten daarna bij de poes zodat deze op zoek kan gaan naar een tepel.

De placenta wordt meestal gelijk na kitten geboren. De poes hoeft deze niet op te eten.

De nazorg
Na het einde van de partus moeten alle kittens binnen 24 uur gaan drinken. De eerste melk zit vol met afweerstoffen en energie en is dus erg belangrijk. Zorg voor een warme omgeving (ongeveer 30 graden Celsius) gedurende de eerste levensweken. Wees voorzichtig met warmtedekens of –lampen; de kittens kunnen zich hieraan verbranden.

De poes kan nog tot 3 weken groene tot roodbruine uitvloeiing uit de vulva hebben, maar vaak wordt dit niet gezien. Belangrijk is dat de uitvloeiing fris ruikt en de poes gezond is. De melkklieren kunt u dagelijks controleren op melkproductie, abnormale zwelling en pijnlijkheid. De kittens moeten vanaf de geboorte elke dag worden gewogen. Zij verdubbelen elke 7 tot 10 dagen in gewicht en mogen niet afvallen.

Problemen
Niet elke geboorte verloopt natuurlijk; soms is de hulp van uw dierenarts nodig. Deze kunt u (ook buiten openingstijden) inschakelen in de volgende gevallen:

  • Als de poes een uur of vier zwak perst zonder dat er een vruchtblaas of kitten zichtbaar wordt in de vulva.
  • Als de poes 30 minuten stevig en continu perst zonder dat er een vruchtblaas of kitten zichtbaar wordt in de vulva.
  • Als er nog kittens in de baarmoeder aanwezig zijn maar de poes perst al vier uur niet meer.
  • Als de poes ziek lijkt.
  • Stinkende of vreemd gekleurde uitvloeiing of overmatig bloedverlies uit de vulva.

De kittens moeten actief zijn en gelijk gaan drinken. Ook de poes moet goed bijkomen van de partus. In de volgende gevallen is de hulp van uw dierenarts nodig:

  • Als de kittens niet gelijk gaan ademen of binnen 24 uur niet goed gaan drinken.
  • Als de kittens koud zijn.
  • Als de kittens erg sloom zijn of afvallen.
  • Als de poes niet goed eet, sloom is of anderszins ziek lijkt.